Sosyal Anksiyete (Sosyal Fobi) Nedir?

Sosyal anksiyete hem duygusal hem de fiziksel belirtilerle kendini gösterebilir. Belirtilerin sıklığı ve yoğunluğu kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Sık görülen belirtiler şunlardır:

• Sosyal ortamlardan önce yoğun kaygı yaşama
• İnsanlarla konuşurken aşırı heyecan hissetme
• Hata yapma veya mahcup olma düşüncelerine sıkça odaklanma
• Dikkatin sürekli olarak kendi davranışlarına yönelmesi
• Yüz kızarması, terleme veya titreme
• Kalp çarpıntısı hissi
• Göz teması kurmakta zorlanma
• Topluluk önünde konuşurken yoğun gerginlik yaşama
• Sosyal etkinliklere katılma konusunda isteksizlik geliştirme

Bazı kişiler için bu belirtiler belirli sosyal durumlarla sınırlı kalırken, bazı kişilerde iş, eğitim ve günlük yaşamın farklı alanlarında görülebilir.

Sosyal kaygı, kişilerarası ilişkilerden çalışma yaşamına kadar birçok alanda etkisini gösterebilir. Toplantılarda söz almak, yeni insanlarla iletişim kurmak, grup çalışmalarına katılmak veya sosyal etkinliklerde bulunmak daha fazla zihinsel enerji gerektirebilir.

Zamanla kişi, kaygı yaratan ortamlardan uzak durmayı tercih edebilir. Bu durum sosyal çevreyi, eğitim süreçlerini veya kariyer gelişimini etkileyebilir. Bazı kişiler yaşadıkları kaygıyı dışarıdan fark ettirmemeye çalışırken iç dünyalarında yoğun bir gerginlik deneyimleyebilir.

Sosyal anksiyetenin ortaya çıkışında birçok etken rol oynayabilir. Mizaç özellikleri, yaşam deneyimleri, geçmişte yaşanan zorlayıcı sosyal deneyimler ve çevresel koşullar bu süreçle ilişkili olabilir.

Bazı kişiler çocukluk döneminden itibaren daha çekingen bir yapıya sahip olabilir. Bazı kişilerde ise eleştirilme, dışlanma veya utandırıcı olarak deneyimlenen yaşam olayları sosyal ortamlara yönelik kaygının artmasına eşlik edebilir. Bu deneyimlerin etkisi her bireyde farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

Psikoterapi, sosyal anksiyete yaşayan kişiler için sık başvurulan destek yollarından biridir. Terapi sürecinde kişinin kaygıyı nasıl deneyimlediği, hangi durumlarda zorlandığı ve sosyal ortamlarda ortaya çıkan düşünce ve duygular ele alınabilir.

Kişi, sosyal durumlara ilişkin beklentilerini, kendisi hakkındaki değerlendirmelerini ve baş etme biçimlerini daha yakından inceleme fırsatı bulabilir. Süreç, kişinin ihtiyaçları ve yaşam koşulları doğrultusunda şekillenir.

Sosyal ortamlarda hissedilen heyecan veya çekingenlik günlük yaşamın doğal deneyimleri arasında yer alabilir. Kaygının uzun süre devam etmesi, sosyal ilişkileri etkilemesi, eğitim veya çalışma yaşamında zorlanmalara neden olması durumunda bir ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.

Her bireyin deneyimi kendine özgüdür. Bu nedenle değerlendirme ve destek süreci de kişinin yaşadığı güçlükler, ihtiyaçları ve yaşam koşulları doğrultusunda şekillenir. Sosyal kaygının kişinin yaşamındaki yerini anlamak ve yeni baş etme yolları geliştirmek için profesyonel destek güvenli bir alan sunabilir.

• National Health Service. (n.d.). Social anxiety (social phobia). https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/social-anxiety/
• National Institute for Health and Care Excellence. (2013). Social anxiety disorder: recognition, assessment and treatment — Recommendations (CG159). https://www.nice.org.uk/guidance/cg159/chapter/recommendations