Sabah Anksiyetesi: Güne Kaygıyla Uyanmak

Kortizol düzeyi, sağlıklı kişilerde uyanmayı izleyen yaklaşık 30 ila 45 dakika içinde artabilir. Kortizol uyanma yanıtı adı verilen bu doğal süreç, bedenin günün etkin bölümüne hazırlanmasına katkıda bulunur. Yanıtın düzeyi uyku düzeni, çevresel koşullar ve yaklaşan günün talepleriyle birlikte değişebilir.

Sabah kaygısı ise fizyolojik süreçlerin yanında düşünceler, uyku kalitesi ve kişinin gün içinde karşılaşmayı beklediği durumlarla birlikte şekillenebilir.

Zihin, gün boyunca yaşanabilecek güçlükleri uyanır uyanmaz taramaya başlayabilir. Zorlu bir toplantı, sınav, maddi sorun veya ilişki çatışması henüz gerçekleşmeden bedensel bir alarm hissi oluşturabilir.

Gece boyunca sık uyanmak, geç yatmak veya dinlendirici bir uyku uyuyamamak sabahki duygusal dengeyi etkileyebilir. Uyku sorunları ile kaygı birbirini karşılıklı olarak besleyebilir.

• Telefona bakmadan önce kısa bir geçiş süresi bırakmak
• Perdeleri açarak gün ışığından yararlanmak
• Yataktan kalkışı küçük adımlara ayırmak
• Günün tamamı yerine ilk bir veya iki görevi belirlemek
• Kafeinin bedensel belirtiler üzerindeki etkisini gözlemlemek
• Hazırlık ve ulaşım için gerçekçi süre ayırmak
• Kalkış saatini mümkün olduğunca düzenli tutmak
• Kaygının gün içindeki değişimini kısa notlarla izlemek

Sabah kaygısı birkaç hafta boyunca sık tekrarlıyor, işe veya okula gitmeyi güçleştiriyor ya da günün büyük bölümüne yayılıyorsa profesyonel destek değerlendirilebilir. Yeni başlayan çarpıntı, bayılma, göğüs ağrısı veya belirgin nefes darlığı gibi belirtiler fiziksel sağlık açısından da değerlendirilmelidir.

• Stalder, T., Oster, H., Abelson, J. L., et al. (2025). The cortisol awakening response: Regulation and functional significance. Endocrine Reviews, 46(1), 43–59. https://doi.org/10.1210/endrev/bnae024.
• Palagini, L., Miniati, M., Caruso, V., et al. (2024). Insomnia, anxiety and related disorders: A systematic review on clinical and therapeutic perspective with potential mechanisms underlying their complex link. Neuroscience Applied, 3, 103936. https://doi.org/10.1016/j.nsa.2024.103936.